Artykuł stanowi próbę ukazania stanu powiatu piskiego w pierwszych pięciu latach po włączeniu Warmii i Mazur do Polski (1945 -1950). Jest to bilans otwarcia terenu, niegdyś należącego do państwa niemieckiego, a po przejściu frontu – funkcjonującego już w nowej rzeczywistości, coraz mocniej nacechowanej ideologią komunistyczną. Uwzględniono ogólną charakterystykę powiatu przed 1945 r., ze szczególnym zwróceniem uwagi na sytuację społeczno -gospodarczą. W zarysie omówiono wpływ wydarzeń wojennych, zniszczeń dokonanych wraz z przejściem frontu sowiecko –niemieckiego oraz w okresie pierwszych miesięcy urzędowania na tym terenie Armii Czerwonej. Osobne miejsce zostało poświęcone kwestiom życia społeczno -politycznego, działalności partii politycznych oraz oddziaływaniu na te organizacje komunistycznego aparatu represji. Bilans otwarcia z lat 1945 -1950 objął również sprawy związane z gospodarką, infrastrukturą komunikacyjną, edukacją, kulturą i sportem oraz funkcjonowaniem służby zdrowia.